تاریخچه دفتر نظارت و ارزشیابی
پیشینه آغاز فعالیت های دفتر نظارت و ارزشیابی در سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی به سال 1375 باز می گردد. البته به نظر می رسد که پیش از این نیز در ساختار تشکیلاتی سازمان دفتر و یا واحد نظارت و ارزشیابی وجود داشت، اما فعال نبود. در این سال با هدف ارزشیابی فعالیت های سازمان و به ویژه طرح های تحقیقاتی دفتر یادشده شروع به فعالیت نمود. دکتر حمید رحیمیان مشهدی نخستین مدیر کل این دفتر بود. از دیگر افرادی که در آغاز فعالیت های دفتر نظارت و ارزشیابی در این دفتر فعالیت و همکاری داشتند، باید از آقایان مهندس تقی محلوجی، مهندس منوچهر صفرزادگان، مهندس عابدینی، مهندس شریعتی (افسر وظیفه و در حال طی دوران نظام وظیفه خود در سازمان) و خانم سهیلا تقی زاده نام برده شود. تشکیل گروه های ارزشیابی با شرکت افراد متخصص از دانشگاه ها، ستاد سازمان و مؤسسه و مراکز تابعه به منظور حضور در سطح استان های مختلف کشور و ارزشیابی محققان کشاورزی در قالب فرمت های خاص از جمله مهم ترین کارکردهایی بود که در بدو تشکیل دفتر در عداد وظایف سازمانی آن قرار گرفت. حمایت از شرکت همکاران در همایش های تخصصی برون مرزی از جمله مواهبی بود که در صورت رضایت بخش بودن نتایج حاصل از ارزشیابی طرح های تحقیقاتی همکاران سازمان توسط دفتر نظارت و ارزشیابی در آن مقطع تعریف شده و به مورد اجرا گذاشته می شد.
مدیران بعدی دفتر نظارت و ارزشیابی همراه با دوران تصدی ایشان و برخی از مهم ترین تحولات دوران تصدی آنها به شرح زیر می باشد:
-مهندس حشمت اله پوردوایی، از اسفند 1376 تا اسفند 1379. تشکیل و اعزام تیمهای نظارت و ارزشیابی با ترکیب اعضای هیئت علمی باسابقه سازمان و دانشگاهها از مهمترین فعالیتهای دفتر در این دوران بود که با توجه به ارائه مشاوره های تخصصی به اعضای هیئت علمی مورد استقبال سازمان قرار گرفت و در دوره های بعدی نیز استمرار یافت. ضعف اصلی این نوع ارزشیابی به این موضوع برمیگشت که با توجه به فرایند تصویب طرح های تحقیقاتی در کمیته های علمی و فنی و تأیید روش تحقیق موجود در پروپوزال طرح، در برخی موارد تیم ارزیابی به روش های مصوب موجود در پروپوزال اشکالاتی وارد اورده و اجرای برخی از طرح های تحقیقاتی را با چالش مواجه نموده و مطول مینمودند.
-دکتر فضل اله افراز، از تیر 1380 تا مرداد 1382.
- دکتر جعفر خلقانی، از مرداد 1382 تا خرداد 1384. در این دوره فرایند تدوین نظامنامه نظارت و ارزشیابی کلید خورد، ولی در سطح ترجمه برخی متون مربوط به ارزشیابی در سازمانهای بینالمللی مثل ایسنار و CGIAR باقی ماند و به نتیجه قطعی نرسید.
- دکتر جواد مظفری، علاوه بر معاون تحقیقاتی سازمان سرپرست دفتر نظارت و ارزشیابی از خرداد 1384 تا مرداد 1384
- دکتر علی احسانی، از مرداد 1384 تا اردیبهشت 1385. در این دوره نیز فعالیت اصلی دفتر، تدوین نظام نامه نظارت و ارزشیابی در حوزه تحقیقات و آموزش بود که تا مرحله احصاء و تدوین برخی شاخصهای مهم در زمینه نظارت و ارزشیابی فعالیتهای آموزشی پیشرفت داشت.
- دکتر مجید ولدان، از اردیبهشت 1385 تا تیر 1386. از جمله مهم ترین دگرگونی های این دوره می توان به الحاق وظیفه "نظام پیشنهادها" ، "پاسخگویی به شکایات و سازمان بازرسی"، "پاسخگویی به امور مجلس" و "دبیرخانه انتخاب و انتصاب مدیران" به مجموعه وظایف سازمانی دفتر نظارت و ارزشیابی اشاره کرد. ضمناً در این دوره شورای نظارت و ارزشیابی سازمان به ریاست معاون وقت پژوهشی سازمان (آقای دکتر محسن شوکت فدایی) و دبیری مدیر کل دفتر نظارت و ارزشیابی با هدف سیاستگذاری و برنامه ریزی در موضوع نظارت و ارزشیابی و تصویب آییننامههای ذیربط تشکیل شد. برخی دیگر از اعضای این شورا عبارت بودند از آقایان مهندس انوشیروان نجفی و مهندس عادل زارع. این شورا در اوایل سال 1386 غیرفعال شده و کلیه وظایف آن به دفتر نظارت و ارزشیابی منتقل شد.
همچنین، از مهمترین فعالیتهای دفتر در این دوره میتوان به تدوین نظامنامه نظارت و ارزشیابی اشاره نمود که حاوی چندین بخش از جمله کلیات، آییننامه نظارت و ارزشیابی کارکنان، آیین نامه نظارت و ارزشیابی دوره های آموزش رسمی و غیر رسمی و ... بود. مجموعه آییننامه های موجود در نظام نامه نظارت و ارزشیابی در این دوره به مرحله ابلاغ نرسید.
- مهندس انوشیروان نجفی، از شهریور 1386 تا مرداد 1388
- مهندس موسی برزگری، از آبان 1388 تا تیر 1389
- مهندس عادل زارع، تیر تا شهریور 1386، مرداد تا آبان 1388 و تیر 1389 تا شهریور 1390 (سرپرست). از مهمترین فعالیتهای صورت گرفته در این 3 مقطع میتوان به تدوین و ابلاغ آییننامه نظارت و ارزشیابی دورههای آموزش ضمن خدمت کارکنان و تدوین گزارش ارزیابی عملکرد و رتبهبندی مراکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی استانها، مجتمعها و مراکز آموزش جهاد کشاورزی استانها و مؤسسات و مراکز ملی تحقیقاتی بر مبنای شاخص کارآیی، اثربخشی و بهرهوری اشاره نمود. علاوه بر این، در این دوره چندین آییننامه تدوین شد که علی رغم تصویب برخی از آنها در مراجع بالادستی به دلایلی به مرحله ابلاغ و اجرا نرسید، برای مثال میتوان به آییننامه "هدایت، نظارت و ارزشیابی طرحهای تحقیقاتی و مطالعاتی" اشاره نمود که پس از بررسی در کمیته هماهنگی امور پژوهشی و طرح در دو جلسه شورای تحقیقات، به تصویب شورا رسید.
- دکتر عبدالرسول علامه، از شهریور 1390 تا آذر 1392. در دوران مسئولیت ایشان سطح تشکیلاتی دفتر تا سطح گروه تنزل یافت و عنوان "گروه نظارت و ارزشیابی و پاسخگویی به شکایات" را پیدا کرد و در حکم انتصاب مسئول گروه یاد شده، عبارت مشاور معاون وزیر(رئیس سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی) نیز درج گردید. علاوه بر این، وظیفه نظام پیشنهادها از مجموعه وظایف سازمانی دفتر منتزع و به وظایف سازمانی دفتر توسعه منابع انسانی(امور اداری سابق) اضافه گردید.
- مهندس سعید یوسف کلافی، از آذر 1392 تا تیر 1393. در این دوره عبارت نظارت و ارزشیابی از عنوان گروه حذف گردید و در حکم انتصاب ایشان عبارت مشاور "معاون وزیر و مدیر کل حوزه ریاست، روابط عمومی و پاسخ گویی به شکایات" درج گردید.
- دکتر رسول زارع، از تیر 1393 تا تیر 1394. آقای دکتر زارع علاوه بر مسئولیت مرکز اطلاعات و مدارک علمی کشاورزی سرپرستی دفتر مجدداً احیاء شده نظارت و ارزشیابی را بر عهده گرفتند. انتقال فیزیکی کارکنان دفتر از راهرو فعلی به راهرو قرینه در طبقه همکف سازمان با هدف استقرار کلیه واحدهای تحت سرپرستی در یک محدوده از اتفاقات قابل ذکر در این دوره است. در این دوره آییننامه شورای نظارت و ارزشیابی سازمان ابلاغ شد و از آن به بعد فعالیتهای دفتر جدید التأسیس نظارت و ارزشیابی زیر نظر شورای نظارت و ارزشیابی به کار خود ادامه داد. ریاست شورای نظارت و ارزشیابی بر عهده ریاست سازمان و دبیری آن بر عهده مدیر کل دفتر نظارت و ارزشیابی است. ضمناً بر اساس مصوبات شورا 3 کمیته "تحقیقات"، "آموزش و ترویج" و "برنامهریزی و مدیریت امور اجرایی" ذیل تشکیلات شورا به منظور تهیه و تدوین آییننامهها و شاخصهای مورد نیاز تشکیل گردید. به منظور گسترش و حفظ یکپارچگی فعالیتهای نظارت و ارزشیابی "شیوه نامه کمیتههای نظارت و ارزشیابی مؤسسات و پژوهشکدههای وابسته" در چهارمین جلسه شورای نظارت و ارزشیابی تصویب و برای اجرا ابلاغ شد.
- دکتر مصطفی آقایی سربرزه، از تیر 1394 تا اسفند 1401. انتقال محل استقرار کارکنان دفتر به محل سابق از وقایع در خور توجه در این دوره است. ورود به مباحث نظارت و ارزشیابی مدیران سازمان با تدوین و ابلاغ آییننامه نظارت، ارزشیابی و ارزیابی عملکرد مدیران، تدوین و ابلاغ شیوهنامه ارزیابی عملکرد مؤسسات، پژوهشکدهها و ... ، راه اندازی طرح اعتبار بخشی مؤسسات تابعه سازمان که به صورت آزمایشی با مشارکت داوطلبانه 5 مؤسسه آغاز شده است، از جمله مهم ترین نکات قابل ذکر در این دوره است